Diş Gıcırdatma Hakkında Bilinmesi Gerekenler
Bruksizm, dişleri sıkma veya gıcırdatmanın tıbbi adıdır. Bunu yapan çoğu kişinin haberi yoktur; çünkü genellikle uykuda ya da gün içinde farkında olmadan — konsantre olurken veya stres altında — gerçekleşir. İlk belirti çoğu zaman gıcırdatmanın kendisi değil, geride bıraktıklarıdır: sabah uyanınca çenede künt bir ağrı, hassaslaşan dişler ya da sesi duyan bir eş.
Önemsenmesi gerekir, çünkü açığa çıkan kuvvet ciddidir. Yemek çiğnemek, dakikalarca süren bir çene sıkmasına kıyasla çok daha az basınç üretir ve mine bir daha geri gelmez.
Diş gıcırdattığınızı nasıl anlarsınız?
- Sabah çene ağrısı veya şakaklarda baş ağrısı, gün ilerledikçe hafifler.
- Düzleşmiş, kırılmış veya kısalmış dişler — ön dişlerin kesici kenarı tek düzey görünür.
- Soğuğa hassasiyet; aşınan minenin altındaki dentin açığa çıkar.
- Çene ekleminde ses veya gerginlik, ağzı geniş açmakta zorlanma.
- Yanak içinde beyaz bir çizgi veya dilin kenarında diş izleri.
- Dolgu ve kaplamaların tekrar tekrar kırılması ya da düşmesi.
Hekim bunu genellikle tek muayenede doğrular. Üst ve alt dişlerin temas ettiği parlak düzleşme alanları (aşınma fasetleri), siz fark etmeden çok önce görünür hale gelir.
Nedenleri
Tek bir neden nadiren vardır. En sık karşılaşılan etkenler şunlardır:
- Stres ve kaygı — özellikle gündüz sıkmalarında en sık bildirilen tetikleyici.
- Uyku bozuklukları, özellikle uyku apnesi. Gece bruksizmi ile uykuda solunumun kesilmesi sıklıkla birlikte görülür; bu yüzden gıcırdatmaya eşlik eden yüksek horlamayı hekiminize söylemekte fayda var.
- Düzgün kapanmayan bir ağız — yüksek kalmış bir dolgu veya çapraşık dişler tetikleyebilir.
- Uyarıcılar: kafein, nikotin, alkol ve bazı ilaçlar (bazı antidepresanlar dâhil).
Tedavi edilmezse ne olur?
Mine aşınır; mine bittiğinde altındaki yumuşak dentin kat kat daha hızlı aşındığı için hasar hızlanır. Dişler kısalır, yüzün alt üçte biri basıklaşabilir. Çatlaklar sinire ulaşarak estetik bir sorunu kanal tedavisi gerektiren bir soruna dönüştürebilir. Diş etleri diş boynundan çekilir; uzun süren vakalarda çene ekleminin kendisi ağrılı hale gelir.
Gıcırdatma aynı zamanda estetik diş işlerinin erken bozulmasının en yaygın sebebidir. Porselen kaplama veya diş beyazlatma düşünüyorsanız, bruksizmin önce kontrol altına alınması gerekir.
Nasıl tedavi edilir?
- Gece plağı. Dünyanın her yerinde ilk basamak tedavidir. Dişlerinizin ölçüsünden veya taramasından üretilen sert akrilik plak yükü üstlenir; mineniz yerine plak aşınır. Gıcırdatmayı durdurmaz, sizi ondan korur. Hazır alınan "ısıt-ısır" tipi plaklar zayıf bir alternatiftir ve kapanışı bozarak durumu kötüleştirebilir.
- Masseter kaslarına botulinum toksin. Çene açısındaki güçlü kapatıcı kaslara uygulanır ve bu kasların üretebileceği kuvveti azaltır. Şiddetli sıkma ve buna eşlik eden kas ağrısında gerçekten etkilidir. Kalıcı değildir — etkisi genellikle üç ila altı ay sürer ve kişiye göre değişir — ve genelde plağın yerine değil, yanında kullanılır. Bkz. botoks ve medikal dolgu.
- Kapanışın düzeltilmesi. Bozuk kapanış katkıda bulunuyorsa, yüksek bir restorasyonun düzeltilmesi veya çapraşıklığın ortodonti ile giderilmesi tetikleyiciyi azaltabilir.
- Aşınmış dişlerin restorasyonu. Mine kaybı oluşmuşsa kompozit veya seramikle form yeniden kurulabilir; ancak bu, ancak gıcırdatma kontrol altına alındıktan sonra anlamlıdır.
- Nedene yönelmek. Kafeini ve akşam alkolünü azaltmak, stresi veya şüphelenilen bir uyku bozukluğunu ele almak, uzun vadede her apareyden daha çok fayda sağlar.
Bu akşam yapabilecekleriniz
Öğleden sonra kafeini kesin. Yatmadan önce alkolden kaçının; uykuyu böler ve gıcırdatma ataklarını artırır. Gün içinde dişlerinizin nerede olduğunu fark edin: dinlenme hâlinde dişler hafif ayrık, dudaklar kapalı olmalı. Yatmadan önce çene kaslarına sıcak uygulamak ağrıyı hafifletir. Bunların hiçbiri plağın yerini tutmaz, ama plağınızı yaptırana kadar yükü azaltır.
Sık Sorulan Sorular
Gece diş gıcırdattığımı nasıl anlarım?
En sık belirtiler sabah çene ağrısı veya şakaklarda baş ağrısı, kesici kenarı düzleşmiş ya da kırılmış dişler, yeni başlayan soğuk hassasiyeti, yanak içinde beyaz bir çizgi ve sürekli kırılan dolgulardır. Hekim, çoğu kişinin fark etmesinden çok önce görünür hale gelen aşınma fasetlerine bakarak durumu doğrulayabilir.
Gece plağı diş gıcırdatmayı durdurur mu?
Hayır. Gece plağı gıcırdatmanın kendisini durdurmaz; kuvveti üstlenerek mineniz yerine kendisi aşınır ve genellikle kas ağrısını da azaltır. Dişlerinizin ölçüsünden üretilen kişiye özel plak, kapanışı bozabilen ve durumu kötüleştirebilen hazır plaklardan çok daha güvenlidir.
Diş sıkma botoksunun etkisi ne kadar sürer?
Masseter kaslarına uygulanan botulinum toksinin etkisi genellikle üç ila altı ay sürer, kişiden kişiye değişir ve tekrarlanması gerekir. Kapatıcı kasların üretebileceği kuvveti azalttığı için şiddetli sıkma ve kas ağrısında etkilidir, ancak normalde gece plağının yerine değil yanında kullanılır.
Gıcırdatma kaplamalara zarar verir mi?
Evet; bruksizm estetik diş işlerinin erken bozulmasının en yaygın nedenlerinden biridir. Gıcırdatma yapıştırma tabakasını zorlar ve seramiği kırabilir. Kaplama veya lamina yapılmadan önce bruksizmin kontrol altına alınması, sonrasında ise gece plağı kullanılması önerilir.