Diş Eti Çekilmesi (Periodontitis)
Diş eti hastalığı, yetişkinlerde diş kaybının en yaygın nedenidir ve en belirgin özelliği, ilerleyene kadar neredeyse ağrısız olmasıdır. Kişiyi hekime götürecek bir diş ağrısı yoktur. Bunun yerine fırçalarken kanama vardır — ki pek çok kişi bunu normal sayar. Sağlıklı diş eti kanamaz.
Gingivitis ile periodontitis aynı şey değildir
Bu ayrım önemlidir; çünkü biri tamamen geri dönüşlü, diğeri değildir.
- Gingivitis, diş eti sınırında biriken plağın yol açtığı yüzeysel diş eti iltihabıdır. Diş etleri kırmızı, şiş ve kolay kanar. Kemik henüz etkilenmemiştir; doğru temizlik ve iyi ağız bakımıyla kalıcı hasar bırakmadan tamamen düzelir.
- Periodontitis, gingivitis sürerse dönüştüğü tablodur. İltihap diş etinin altına yayılır ve dişi yerinde tutan kemik erimeye başlar. Diş eti ile diş arasında cepler oluşur, diş etleri çekilir ve dişler zamanla sallanır. Kaybedilen kemik kendiliğinden geri gelmez. Tedavi süreci durdurur, geri sarmaz.
Diş eti kanamasının sonraya değil şimdi ele alınması gerekmesinin sebebi budur.
Nelere dikkat etmeli?
- Fırçalarken veya diş ipi kullanırken kanama.
- Diş etlerinin sıkı ve açık pembe yerine kırmızı ve şiş görünmesi.
- Geçmeyen ağız kokusu veya kötü tat.
- Dişlerin uzamış görünmesi, diş eti sınırında açığa çıkan kök yüzeyinde hassasiyet.
- Dişler arasında koyu üçgen boşlukların belirmesi.
- Dişlerin sallanması veya kapanışın değişmiş gibi hissettirmesi.
Diş etleri neden çekilir?
Ana neden periodontitistir, ama tek neden değildir. Çok sert fırçalamak veya sert kıllı fırça kullanmak diş etini fiziksel olarak aşındırır ve ağız bakımı gayet iyi olan kişilerde bile sık görülen bir çekilme sebebidir. Diş gıcırdatma diş boynunu zorlar — bkz. diş gıcırdatma. Sigara kan akımını daraltır, kanamayı maskeler ve periodontitis riskini yaklaşık iki katına çıkarır. Diyabet, hormonal değişimler ve genetik de rol oynar; ortodontik hareket ince diş eti dokusunu açığa çıkarabilir.
Nasıl tedavi edilir?
- Diş taşı temizliği (detertraj). Fırçanın sökemediği sertleşmiş birikintileri uzaklaştırır. Gingivitiste çoğu zaman tek başına yeterlidir. Bkz. detertraj.
- Kök yüzeyi düzleştirmesi. Cep oluşmuş vakalarda temizlik diş eti altına iner ve kök yüzeyi düzleştirilir; böylece diş eti yeniden yapışabilir. Genellikle lokal anestezi ile birkaç seansta yapılır.
- Cerrahi tedavi. Yanıt vermeyen derin ceplerde açık küretaj, seçilmiş vakalarda kemik veya doku grefti gerekebilir.
- Diş eti grefti, çekilme sınırlı bir bölgedeyse ve hassasiyet ya da estetik gerektiriyorsa açıkta kalan kökü örtebilir.
- İdame. Periodontitis kronik bir hastalıktır. Tedaviden sonra, hekiminizin belirlediği aralıklarla — çoğu zaman yılda bir değil, üç-dört ayda bir — yapılan bakım seanslarıyla stabil tutulur.
Estetik işlem planlayan herkes için önemli bir nokta: iltihaplı diş etine yapılan kaplama ve laminalar kenar bölgesinden bozulur. Diş eti sağlığı her zaman önce gelir — kaplamadan da implanttan da önce. İmplantların çevresinde de benzer bir hastalık süreci gelişebildiği için tedavi edilmemiş periodontitis implant kaybı açısından gerçek bir risk faktörüdür.
Korunma
Günde iki kez, iki dakika, yumuşak fırçayla; fırçayı dişler üzerinde ileri geri sürtmek yerine diş eti sınırına açılı tutarak fırçalayın. Her gün diş aralarını temizleyin — diş ipi veya arayüz fırçası, fırçanın ulaşamadığı yere ulaşır ve diş eti hastalığı tam olarak orada başlar. Sigarayı bırakın. Düzenli bakım seanslarınızı aksatmayın. Teknik için bkz. ağız hijyeni.
Sık Sorulan Sorular
Diş fırçalarken kanama olması normal mi?
Hayır. Sağlıklı diş eti kanamaz. Fırçalarken veya diş ipi kullanırken kanama, diş eti iltihabının en erken belirtisidir ve gingivitis aşamasında profesyonel temizlik ve iyi ağız bakımıyla tamamen geri döndürülebilir. Müdahale edilmezse, dişi destekleyen kemiğin kalıcı olarak kaybedildiği periodontitise ilerleyebilir.
Gingivitis ile periodontitis arasındaki fark nedir?
Gingivitis yalnızca diş eti yüzeyinin iltihabıdır; kemik etkilenmemiştir ve doğru temizlikle tamamen düzelir. Periodontitis ise gingivitis sürerse ortaya çıkan tablodur: iltihap diş eti altına yayılır, cepler oluşur ve destek kemiği erir. Bu kemik kaybı kalıcıdır, bu yüzden tedavi süreci durdurur ama geri çeviremez.
Çekilen diş etleri geri gelir mi?
Çekilmiş diş eti dokusu kendiliğinden geri gelmez ve kaybedilen kemik müdahale olmadan geri kazanılmaz. Tedavinin amacı ilerlemeyi durdurmaktır. Çekilme sınırlı bir bölgedeyse ve hassasiyet ya da estetik kaygı yaratıyorsa, diş eti grefti ile açıkta kalan kök yüzeyi örtülebilir.
Diş eti hastalığı implantları etkiler mi?
Evet. İmplantların çevresindeki doku ve kemikte de benzer bir iltihabi hastalık gelişebilir; bu nedenle tedavi edilmemiş periodontitis implant kaybı açısından gerçek bir risk faktörüdür. İmplant yerleştirilmeden önce diş eti sağlığının sağlanması ve sonrasında düzenli bakım seanslarının sürdürülmesi gerekir.